Kunstmatige intelligentie als virtuele vriend: wat moet jij weten?
Voor steeds meer leerlingen is AI niet alleen een tool, maar ook een gesprekspartner. Een vraag aan een taalmodel als ChatGPT over een fitnesstrainingschema kan daardoor al snel uitmonden in een gesprek over onzekerheid over je lichaam. Maar wat is het effect hiervan op de digitale leefwereld van jongeren? Wat betekent dit voor het pedagogisch klimaat op school? En hoe kan je hiermee omgaan op school?
Uit onderzoek in het Verenigd Koninkrijk blijkt dat 31% van jongeren tussen de 13 en 18 jaar AI gebruikt als companion, voornamelijk via generieke AI-diensten als ChatGPT, Gemini en Copilot. AI-companions zijn altijd beschikbaar zijn en zullen nooit oordelen. De vleiende antwoorden (ook wel sycophancy genoemd) en personalisatie kunnen ertoe leiden dat leerlingen een ongezonde afhankelijkheid ontwikkelen ten koste van echte menselijke relaties.
Gesprekken die leerlingen met AI voeren over, vinden grotendeels buiten het zicht van leraren en mentoren plaats, vergelijkbaar met de onzichtbare WhatsApp-groep in de klas. Daardoor kunnen signalen laat of helemaal niet worden opgepikt.
Ik en mijn collega's hebben samen met het Nederlands Jeugdinstituut en het Expertisecentrum Digitalisering en Welzijn hier uiteen gezet wat je moet weten over dit onderwerp: https://www.kennisnet.nl/trends/kunstmatige-intelligentie-als-virtuele-vriend/
We geven een aantal concrete aanbevelingen:
- Zorg ten eerste dat AI-geletterdheid op school niet alleen gaat over de technische werking, maar ook over de sociale, ethische en welzijnsaspecten van AI.
- Maak AI-companionship ook expliciet onderdeel van lessen digitale geletterdheid, aansluitend op het kerndomein 'de gedigitaliseerde wereld'.
- Creëer op school bewust ruimte voor menselijke interactie en verveling, bijvoorbeeld door eens door te vragen bij mentorgesprekken of het creëren van techvrije zones.
Herken jij dit onderwerp al op jouw school? Ik ben benieuwd of jullie dit onderwerp al op de agenda hebben staan en zo ja, hoe jullie er mee omgaan. Laat het hieronder weten.
